Cá thính Lập Thạch Vĩnh Phúc, món đặc sản ngon cực lạ từ cá

Cá thính Lập Thạch là món đặc sản được sáng tạo ra từ lâu ở Vĩnh Phúc, đây là món ăn được hình thành trong hoàn cảnh khó khăn về lương thực ở Lập Thạch – Vĩnh Phúc.

Cá thính Lập Thạch

Cá thính Lập Thạch

Đặc sản có thể bạn quan tâm:

Hoàn cảnh ra đời của cá thính Lập Thạch

Xưa kia vùng đất Lập Thạch những ngày nước lên ngập làng, ngập ruộng, hoa màu hư hại làm cho cuộc sống người dân khó khăn chao đảo, thức ăn hàng ngày vô cùng khan hiếm. Trước mênh mông sóng nước, người dân Lập Thạch chỉ biết tự mình bơi sông đánh bắt cá qua ngày, cá đánh bắt được ăn không hết đổ đi vì không có cách bảo quản, nhọc nhằn ngày qua ngày cứ thế tiếp nối – mùa nước lên còn dài, người dân Lập Thạch đứng trước thử thách thiên nhiên thật mịt mờ và gian nan. Trong cái khó ló cái khôn, món ăn để được lâu bao giờ cũng có vị mặn của muối, những mẻ cá đánh bắt được người dân Lập Thạch áp dụng nếu ăn không hết được đưa vào chum, vại ướp với muối trộn chung với thính ngô ăn cho dễ. Cá thính Lập Thạch đáp ứng được hoàn cảnh bấy giờ và làm thức ăn để dự trữ trong những ngày nước lớn khó khăn. Vậy là món cá thính Lập Thạch ra đời từ đó.

Giờ đây khi qua thời kỳ khó khăn, món ăn dân dã này lại được xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn gia đình của người dân Lập Thạch. Có lẽ vì cách chế biến đặc biệt mà cá thính Lập Thạch có hương vị riêng, độc đáo trở thành thương hiệu đặc sản “của để dành” trên vùng đất Lập ThạchVĩnh Phúc.

Cá thính Lập Thạch là món ăn của để dành của người dân Vĩnh Phúc

Cá thính Lập Thạch là món ăn của để dành của người dân Vĩnh Phúc

Cách làm cá thính Lập Thạch

Không cầu kỳ trong cách ăn nhưng cá thính Lập Thạch lại cầu kỳ trong cách chế biến, cách làm cá thính cũng thật kỳ công và nhiêu công phu. Để giữ trọn được hương vị truyền thống thật sự không đơn giản chút nào, đòi hỏi người làm phải tuân thủ đầy đủ tất cả các quy trình kỹ thuật từ việc chọn cá, đến sơ chế, kinh nghiệm bảo quản. Theo kinh nghiệm truyền đời, cá dùng để làm cá thính phải là cá có vảy, trong đó cá chép, cá trắm, cá mè luôn là sự lựa chọn hàng đầu; khi mùa nước lên tràn vào hai con sông Lô, sông Đáy tràn vào đồng ruộng, cá theo dòng nước vào đồng chiêm, ở đó có nguồn thức ăn vô cùng phong phú: thóc, ngô, ngon lúa, cây cỏ chìm dưới nước làm thức ăn cho cá nên cá trong vùng này luôn béo, chắc thịt và ngon nhất.

Cá đánh bắt về được phân loại theo kích cỡ, rửa sạch, cạo vảy, làm sạch ruột, phần đầu cá bỏ đi, thân cá giữ lại để ráo nước và tiến hành công đoạn ướp cá với muối làm cho cá săn chắc lại, muối sẽ rút hết nước trong cá cũng như độ mặn của muối không làm cho cá bị phân hủy.

Cá thính được ướp muối cho săn lại

Cá thính được ướp muối cho săn lại

Người ta xoa đều muối lên bề mặt, bên trong cá cho đúng định lượng 10 kg cá thì dùng 1.5 kg muối, ướp muối cá trong các loại chum, vại, hũ sành trên cùng phủ một lớp muối dày sau dó dùng lan tre đan đậy kín, nèn đá chặt sau đó hũ cá muối được đặt vào nơi thoáng mát ủ trong thời gian 1 tuần. Nói thì đơn giản thế nhưng muối cá là một công đoạn khó cần người có kinh nghiệm làm để cho ra thịt cá săn chắc, muối ngấm đều cho hương vị cá ngon. Sau một 1 tuần cá muối được đem ra vắt kiệt nước rồi để cho khô sao cho bề mặt miếng cá khô lại.

Thính dùng để ướp cá là loại thính ngô được rang vàng hơi xém cạnh ngoài, rang ngô phải đều tay, lửa không để quá to cho hạt ngô chín đều. Ngô sau khi chín vàng đều, tỏa mùi thơm thì được đưa vào cối giã nhỏ, thính dùng để ướp cá không được giã quá nhỏ mà chỉ giã vỡ ra như hạt tấm. Như vậy thính mới phát huy được hết công dụng, thính ngô không chỉ làm cho cá dậy mùi, thính ngô còn hút cạn hết phần nước còn lại trong miếng cá giúp cá không bị hỏng dù có để lâu ngày.

Khi ướp cá với thính người ta sử dụng thêm lá ổi để làm hết mùi tanh của cá, lá ổi dùng ướp cá thình phải là lá bánh tẻ. Người ta tẩm thính bao quanh miếng cá từ trong ra ngoài, xếp từng miếng, từng lớp vào trong hũ cá, sen lẫn mỗi lớp cá thính là một lớp lá ổi, lóp trên cùng miếng cá người ta phủ một lớp thính thật dày sau đó dùng những con rơm được cuộn tròn lại đặt trong hũ cá rồi dùng làn tre gài thật chặt miếng hũ cá thính lại.

Món ăn này hết sức hấp dẫn

Món ăn này hết sức hấp dẫn

Để cá thính Lập Thạch có độ chua và có hương vị đặc trưng thì thời gian lên men và bảo quản cá thính được chú ý hơn cả. Khi ướp thính xong, hũ cá được được bảo quản bằng các úp xuống chậu nước muối để tránh cho côn trùng sâm nhập được vào. Khi cá trong thời gian lên men cần tuyệt đối tránh cho không khí sâm nhập vào.

Thời gian bảo quản, ủ chua cá thính kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm để cá có được mùi vị thơm ngon nhất. Giai đoạn này phải thường xuyên kiểm tra phần nước muối ở chậu có bị cạn không và thêm vào vì nếu nước muối cạn, côn trùng dễ thâm nhập làm hỏng cá thính.

Thưởng thức cá thính Lập Thạch

Cá thính sau thời gian ủ chua có thể ăn sống hoặc chiên bằng dầu ăn nhưng ngon nhất vẫn là cá được nướng trên than củi. Cá nướng xong có màu vàng đều, có thể hơi xém cạnh tỏa mùi thơm đi khắp xóm.

Dưới lớp da ca thính nướng Lập Thạch màu vàng sậm là lớp thịt cá màu hồng nhạt trông thật hấp dẫn. Khi thưởng thức ta sẽ cảm nhận được vị chua thanh nơi đầu lưỡi, độ béo ngậy của cá, đậm đà của muối cộng thêm hương thơm của thính lan tỏa trong miệng khiến bất cứ ai thưởng thức cũng phải rạo rực.

Không chỉ đơn thuần là đồ ăn, cá thính còn là của để dành của người dân Lập Thạch, món ăn đó đã trở thành đặc sản được yêu thích của vùng đất này, từ món ăn đời thường đã trở thành tâm điểm cho suốt dọc hành trình cho những ai có dịp về miền quê Lập Thạch vùng đất mang hương vị mặn mòi rất riêng của món cá thính dù chỉ thưởng thức món ăn này một lần cũng sẽ nhớ mãi không quên.

 
Video giới thiệu cá thình Lập Thạch

About the author

vuhien

1 Comment

Leave a Comment